خانه / ایرانگردی / باغ ارم، باغی منحصر به فرد در شهر شیراز

باغ ارم، باغی منحصر به فرد در شهر شیراز

باغ ارم یکی از باغ‌های تاریخی استان فارس است. این جاذبه دیدنی با وجود این‌که خارج از شهر شیراز واقع شده با نام باغ ارم شیراز شناخته می‌شود. بناهای تاریخی و باغ گیاه‌شناسی واقع در آن، این باغ را در زمره باغ‌های منحصر به فرد کشور قرار داده است. در این مطلب از وب‌ سایت زرین نما قصد داریم تا شما را بیشتر با باغ ارم شیراز آشنا کنیم.

این باغ دقیقا در دامنه کوه آسیاب سه تایی واقع شده است. برای بیان دلیل نام‌گذاری باغ ارم باید گریزی به داستان شداد بن عاد زد. بنا بر آیات سوره فجر در قرآن کریم و روایات تاریخی، شداد یکی از پادشاهان بت‌پرست عربستان بود و حضرت هود برای دعوت شداد به خدا پرستی بهشت را برای او توصیف کردند. شداد با غرور و تکبر و ادعای خدایی تصمیم به ساخت شهری با ویژگی‌های بهشت گرفت و نام آن را ارم گذاشت. شداد همه توان خود را برای ساخت این بهشت گذاشته بود و طلا و جواهرات بسیاری را از سراسر جهان به ارم آورد. زمانی که کار ساخت این بهشت مصنوعی به پایان رسید، خواست تا با سپاهیان به بهشت مصنوعی وارد شود که با صاعقه و صدای مهیبی، او وسپاهیانش هلاک شدند و بهشت او نیز نابود شد. به یاد آن شهر بوستان‌های بسیاری به نام ارم نامیده شد و باغ ارم شیراز نیز یکی از آنهاست.

برای مشاوره رایگان درباره‌ی سفرهایتان با ما تماس بگیرید
۰۲۱-۸۸۷۹۰۵۹۰

باغ ارم شیراز

مطالب مرتبط:

 

درمورد زمان ساخت این باغ اطلاعات دقیقی وجود ندارد. اما تاریخ ساخت آن را به دوران سلجوقیان نسبت داده‌‌اند و دلیل آن نیز این بود ‌که چند باغ تخت دیگر توسط فرمانروای وقت فارس که از سوی سلجوقیان حاکم فارس بود ساخته شده بود.

در سال‌های پایانی حکومت زندیه و در زمان قاجار این باغ به مدت ۷۵ سال در تصرف ایل قشقایی بود. عمارت اولیه موجود در باغ ارم توسط محمدقلی خان قشقایی و جانی خان قشقایی ساخته شد.

در زمان ناصرالدین شاه ساخت عمارت اصلی باغ ارم توسط حسین علی خان نصیرالملک آغاز شد و با مرگ وی ابوالقاسم خان نصیر الملک آن را تکمیل کرد. بعدها دولت مالک باغ ارم شد و این باغ، تحت اختیاردانشگاه شیراز قرار گرفت. اما در سال ۱۳۵۸ آثار این باغ، به همت سازمان میراث فرهنگی مرمت شد. در سال ۱۳۹۰ نیز یونسکو باغ ارم را در فهرست میراث جهانی به ثبت رساند.

باغ ارم شیراز

با توجه به اینکه تنوع گیاهی باغ ارم بسیار زیاد است و گیاهان زیادی از تمام نقاط دنیا به این باغ آورده شده، هم اکنون از این باغ به عنوان باغ گیاه‌شناسی استفاده می‌شود و در اختیار دانشکده کشاورزی شیراز است. سال‌ها پیش اراضی کوشک که در منطقه غربی باغ قرار داشت هم به مساحت این باغ افزوده شد و اکنون مساحت کلی باغ به حدود ۱۱۰ هزار ۳۸۰ متر مربع می‌رسد.

در بخشی از باغ، خیابانی از شرق به غرب کشیده شده که در دو طرف آن درخت سرو کاشته شده است درختان بلند قامت سروناز، که در دیگر باغ‌های شیراز وجود ندارد. حیاط باغ نیز با گل‌آرایی و وجود درختان سرو و نارنج تزئین شده است.

باغ ارم شیراز

زمین وسیع باغ، به شکل مستطیل است و جهت شیب آن از سمت غرب به سمت شرق می‌باشد. به طوریکه عمارت اصلی، در بخش غربی و روی بلندی واقع شده است. شیب زمین در باغ ارم شیراز به قدری می‌باشد که برای زیبایی هرچه بیشتر و جبران اختلاف ارتفاع، با ایجاد پله، این شیب، جبران شده است.
کوشک اصلی در وسط باغ قرار دارد و هسته اصلی باغ محسوب می‌شود سبک معماری این عمارت متأثر از سبک معماری قاجارو زندیه است. تزئینات داخلی عمارت نیز از نقاشی و گچبری گرفته تا کاشی کاری‌ها شاهکاری از معماری داخلی را به نمایش عموم گذارده است.

بصورت کلی کوشک اصلی شامل ۳ طبقه است و تالار حوضخانه نیز اتاق زیرزمین و محل استراحت در تابستان را در برمی‌گیرد. در این طبقه نهر آبی از این تالار می‌گذرد و استخر را پر کرده و به حوض بزرگ می‌رسد. کاشی‌کاری رنگین از تزئینات مختص این طبقه است.

معماری پیشانی عمارت بدین گونه می‌باشد که در آن از سنتوری‌ استفاده شده است. البته باید بدانید که در اصطلاح معماران فارس سنتوری به هلالی‌های بالای عمارت گفته می‌شود. این هلالی‌ها با کاشی‌های نقش‌دار ساخته شد‌ه‌اند. در این هلال‌ها داستان‌های مذهبی وقصه‌های ادبی از شاعران بزرگ مانند فردوسی و نظامی و تصاویری از ناصرالدین شاه کاشی‌کاری شده است. باید کتیبه کاشی‌کاری شده پیشانی عمارت را نمونه بی‌نظیر و منحصر به‌فرد در زمینه کاشی کاری دانست. این‌گونه کاشی‌کاری جذاب و خارق‌العاده، مربوط به دوره قاجاریه و زندیه است.

مجموعا ۸ کتیبه در باغ ارم شیراز موجود است. به جز کتیبه اول که بر سردر عمارت قرار دارد بقیه آنها به صورت ازاره طراحی شده‌اند به طوریکه با یک روکش حفاظتی روی دیوار از کف اتاق تا ارتفاع یک متر را می‌پوشاند و در قسمت پایینی هرکدام تاریخی قابل رویت است.

باغ ارم شیراز

کتیبه اول که بالای در ورودی شمال شرقی نصب شده از جنس سنگ مرمر است و روی آن اشعاری در مدح نصیرالملک، سازنده این عمارت نقش بسته که این اشعار به خط نستعلیق می‌باشد. در بخش پایینی کتیبه اول تاریخ ۱۳۳۹ درج شده است.

در کتیبه دوم و چهارم نیز اشعاری از شوریده شیرازی، شاعر دوره قاجار منقوش می‌باشد با این تفاوت که در کتیبه چهارم دو تاریخ، یکی ۱۳۳۹ و دیگری رمضان المبارک ۱۳۱۵ قابل رویت است.

در کتیبه سوم نیز اشعاری در مدح نصیرالملک و تاریخ ساخت عمارت وجود دارد. در پایین کتیبه پنجم جمله «حسب مستطاب اجل اشرف آقای نصیرالملک» درج شده است. کتیبه ششم که در پای ایوان جنوبی نصب شده عبارت « خادم اهل بشارت خان بنده درگه نصیرالملک ۱۳۴۰» نقش بسته است.

باغ ارم شیراز

دو کتیبه دیگر نیز که در ایوان به صورت قرینه قرار گرفته، یک سرباز هخامنشی حجاری شده را به نمایش گذاشته است.جنس در‌های به کار رفته در عمارت از چوب درخت ساج می‌باشد که به دلیل روغنی بودن در مقابل پوسیدگی و کرم خوردگی کاملا مقاوم بوده و به همین دلیل پس از گذشت سال‌ها سالم و پا برجاست. جنس پنجره‌های قسمت ورودی سردابه نیز از جنس آهن می‌باشد و مربوط به زمان ساخت عمارت است.

ستون‌های به کار رفته در دو طبقه بالا الهام گرفته شده از ستون‌های تخت جمشید هستند. ایوان بزرگ واقع در طبقه دوم، ستون‌های بلند وسط آن و ایوان‌های کوچک دو طرف این ستون‌ها از دیگر زیبایی‌های کم نظیر باغ ارم، و جزء شاهکارهای معماری محسوب می‌شوند.

باغ ارم شیراز

کاشی کاری‌ها، نقاشی‌ها و حجاری‌های موجود در عمارت از پدیده‌های فوق‌العاده تزئینات به کار رفته در بنا هستند. استخر بزرگ روبروی عمارت اصلی که مساحت آن ۳۳۵ متر مربع است به گونه‌ای ساخته شده که تصویر کوشک روبرو را به زیبایی انعکاس می‌دهد. این استخر به همراه انعکاس عمارت یک کادر رویایی را برای عکاسان آماده کرده است.

بسیاری از نقاط عمارت اصلی به دلیل عوامل طبیعی تخریب شده بود. دیوار چینه‌ای دور باغ که از جنس گِل بود نیز کاملاً از بین رفت که با شروع تعمیرات دیوار چینه‌ای دور باغ کاملا برداشته شد. اکنون دور باغ با نرده آهنی و دیوار کوتاه سنگی دیوار کشی شده است و با تعمیر و مرمت المان‌های تخریب شده این باغ دوباره به روزهای طلایی خود بازگشت.

در عمارت باغ ارم شیراز هنرهای زیادی به کار رفته است که از میان آن‌ها می‌توان به مقرنس، گچبری، پنجره‌های مشبک، نقاشی‌های رنگ و روغن، ازاره‌های سنگی، کاشی کاری‌های نما‌ آنها اشاره کرد. همچنین منبت کاری‌های آن نیز از المان‌های مختص دوره قاجار می‌باشد. در این عمارت شما ستون‌های سنگی و درهای نفیس چوبی را تماشا خواهید کرد که نظیرش در هیچ جایی نیست.

باغ چهار فصل و رویایی ارم در خارج از شهر شیراز نتیجه تنوع گیاهی موجود در این باغ است. پوشش گیاهی باغ ارم متشکل از درختان مثمر و غیر مثمری بوده که هر کدام از جایی به اینجا آمده‌اند. از میان درختان مثمر این باغ می‌توان به درخت گردو، ازگیل، زردآلو، انار، به، بادام، خرمالو، سیب، گلابی و نارنج اشاره کرد.

باغ ارم شیراز

از بین این درختان میوه‌دار محصول اصلی باغ ارم، انار محسوب می‌شود و رتبه دوم محصولات این باغ، مرکبات است که کیفیت آن با محصولات دیگر باغ‌های مرکبات و نارنجستان‌های شیراز برابری می‌کند.

درختان غیر مثمر باغ ارم شیراز از قبیل بید مجنون، زبان گنجشک، بید مشک، سپیدار، افرا، ارغوان، کاج، سیاه بید، اکالیپتوس و سرو ناز می‌باشند. بلندی درخت سرو ناز این باغ به ۳۵ متر می‌رسد و بلندترین سروناز شیراز محسوب می‌شود.

باغ ارم شیراز در هر فصلی از سال، زیبایی‌های بی‌نظیری را داراست که چشم هر بیننده‌ای را به خود خیره خواهد کرد. اما اردیبهشت بهترین زمان سفر به شیراز و لذت بردن از زیبایی‌های باغ چهار فصل ارم می‌باشد.

برای دسترسی به باغ ارم شیراز باید به خیابان ارم بروید و در میدان ارم و در نزدیکی مجموعه‌ دانشگاه شیراز به این باغ خواهید رسید.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *